O falso relato que se pretende construír sobre o lobo, coa Xunta liderando esta mala práctica
Imaxe do Grupo Lobo Galicia, organización medioambiental creada en defensa y conservación de la biodiversidad
Os datos oficiais da propia Xunta de Galicia confirman o que durante meses foi negado no debate público: os ataques do lobo ao gando descenderon de maneira notable en 2025 respecto ao pico rexistrado en 2024. Segundo as estatísticas autonómicas, os danos totais pasaron de 3.300 ataques a 3.036, o que supón unha redución do 8% nun só ano, con descensos en todas as categorías de gando afectado: vacún, ovino, equino, caprino e outros.
A caída é especialmente significativa nun contexto no que, desde o Goberno galego, se insiste en presentar a situación como “crítica”, “descontrolada” ou incompatible coa actividade gandeira. A lectura dos datos non avala ese discurso alarmista, pero si revela algo máis incómodo: o problema non é a imposibilidade de convivencia, senón a xestión que se está a facer dela.
Os datos oficiais existen desde hai meses, pero non foi ata que a organización ambiental Grupo Lobo Galicia, creada en defensa e conservación da biodiversidade e, en particular, do lobo ibérico, sacou á luz as estatísticas oficiais da Xunta sobre os ataques ao gando en Galicia.
Menos ataques, pero o mesmo relato
O vacún continúa sendo o tipo de gando con maior número absoluto de ataques, aínda que tamén aquí a tendencia é á baixa (-124 casos). No caso do ovino e caprino (ovellas, cabras e gando menor), que concentran o 34,5% dos animais afectados, a redución ronda entre o 7,5% e o 10%.
Este dato resulta clave porque contradí unha das ideas forza máis repetidas pola Xunta: que os danos do lobo son estruturalmente inevitables. Precisamente ese 34,5% corresponde ao segmento de gando máis facilmente protexible mediante medidas de manexo, a diferenza do extensivo puro en grandes superficies.
Non se trata dunha hipótese teórica. O proxecto “Medidas preventivas da depredación do gando para a convivencia co lobo en Galicia”, impulsado polo CIAM-AGACAL e Beealia, coa participación do CSIC, a Asociación Galega de Custodia do Territorio e a consultora Arena, demostrou que a combinación de mastíns, peches adaptados á orografía galega e innovación en pastores eléctricos reduce de forma drástica os ataques. Expertos como Joan Alibés ou Luis Llaneza levan anos defendendo que unha aplicación sistemática destas recomendacións permitiría eliminar polo menos un terzo das estatísticas de danos. Ciencia aplicada ao territorio, non ideoloxía.
Competencias: o que di a lei e o que se afirma desde San Caetano
Neste contexto, cobra especial relevancia o discurso político que a Xunta está a construír arredor do estatus legal do lobo. Galicia non é competente para determinar se o estado de conservación da especie é ou non favorable. Non o é ningunha comunidade autónoma.
A normativa é clara: existe unha única poboación de lobo ibérico, non poboacións fragmentadas por comunidades. A avaliación do seu estado de conservación corresponde ao Goberno central, en base aos informes técnicos elaborados polos comités científicos e analizados no seo da Comisión Estatal para o Patrimonio Natural e a Biodiversidade, órgano de coordinación no que participan tanto o Estado como as CCAA. A decisión final, tras ese procedemento regulado, recae no Executivo estatal. Porén, a Xunta insiste en presentar os seus informes autonómicos como se tivesen capacidade decisoria, e en denunciar unha suposta arbitrariedade do Goberno central cando os mecanismos legais non avalan esa lectura.
A ofensiva política contra o Lesrpe
Esta estratexia fíxose explícita coa decisión da conselleira de Medio Ambiente e Cambio Climático, Ángeles Vázquez, de anunciar que Galicia se personará no procedemento derivado do recurso presentado polo Defensor do Pobo ante o Tribunal Constitucional contra a lei estatal de desperdicio alimentario, norma que permitiu retirar o lobo ao norte do río Duero do Listado de Especies Silvestres en Réxime de Protección Especial (Lesrpe).
A Xunta sumouse así a outras comunidades do norte (Cantabria, País Vasco, A Rioxa, Castela e León, Aragón e Madrid) nun movemento coordinado que busca blindar politicamente unha decisión aprobada por maioría no Congreso, pero que segue xerando controversia científica e xurídica. Desde o Goberno galego deféndese que a inclusión do lobo no Lesrpe en 2021 foi “ideolóxica” e “arbitraria”, asegurando que non existían informes técnicos que a avalasen. Unha afirmación que choca de forma frontal co procedemento legal establecido e cos informes científicos que si foron elevados aos órganos consultivos estatais.
Informes, atrasos e presión política
Outro dos eixos do relato da Xunta é a suposta ocultación por parte do Goberno central do informe sexenal sobre o estado de conservación do lobo, que debe remitirse a Bruxelas. A conselleira lamentou os atrasos na súa presentación e chegou a suxerir que se deben a que os resultados “non son os desexados” polo Executivo estatal.
Sen embargo, o Ministerio non remitiu aínda ese informe porque no seu seo se está a producir unha forte presión por parte das comunidades autónomas, que tratan de alterar o sentido dun documento que, na súa versión inicial, concluía que a poboación de lobo se atopa nun estado de conservación desfavorable. As comunidades autónomas pretenden facer valer a súa maioría para virar esa conclusión cara a unha cualificación de estado favorable.
O que non se explica é por que, se o estado é tan inequivocamente favorable como se afirma desde a Xunta, non se incorporan ao discurso oficial os datos de descenso de ataques, nin se aposta decididamente pola prevención fronte á confrontación.
Galicia: moitas mandas, menos ataques
Segundo o censo elaborado pola propia Xunta en 2022, Galicia conta con 93 mandas de lobo, con presenza en máis do 90% do territorio. Unha cifra compatible cos datos de descenso de danos rexistrados en 2025 e que indica que o tamaño poboacional mantense nuns números estancados. A poboación ten unha taxa de reposición practicamente nula, e iso en termos de ecoloxía da conservación é indicativo dunha poboación.
A pesar diso, o Executivo galego insiste en cuantificar o problema en termos acumulativos (incrementos desde 2021, medias diarias de ataques) sen contextualizar a evolución máis recente nin o impacto potencial das medidas de manexo. Mentres tanto, Galicia segue sen poder aplicar accións de control pola suspensión do TSXG da resolución autonómica sobre épocas hábiles de caza e medidas de control para 2025-2026, unha circunstancia que a Xunta utiliza para reforzar o seu relato de agravio, pero non para revisar a súa estratexia de convivencia.
Prevención fronte a confrontación
O discurso oficial fala de coexistencia, pero as políticas priorizan o conflito institucional, a xudicialización e a presión política. Os datos, pola contra, apuntan a que cando se xestiona, funciona. A redución dos ataques non chegou da man de batidas nin monterías, senón nun escenario no que a prevención, aínda aplicada de forma parcial, demostra ser máis eficaz do que se admite publicamente.
A cuestión xa non é se é posible convivir co lobo en Galicia. Os números indican que si. A verdadeira pregunta é por que, fronte a esta evidencia, se insiste en construír un relato que ignora os datos e despraza a responsabilidade cara a fóra, cando unha parte substancial da solución está, literalmente, no manexo diario do territorio.