O Concello de Muras impón condicións ás eléctricas e cambia as regras da eólica en Galicia
O Concello de Muras (Lugo) conseguiu nos últimos anos converter a presenza masiva de parques eólicos nunha fonte estable de ingresos públicos e retorno social, asegurando centos de miles de euros anuais, axudas directas á veciñanza e investimentos en servizos municipais. Baixo o mandato do alcalde Manuel Requeijo (BNG), o municipio pechou acordos coa industria eléctrica que rompen co modelo tradicional de aproveitamento eólico en Galicia e sitúan a Muras como un dos poucos concellos rurais capaces de negociar de igual a igual coas grandes compañías.
Ese xiro político e económico contrasta coa realidade que Muras arrastrou durante décadas. Situado no corazón da serra do Xistral, nun dos territorios máis ventosos do país, o concello foi durante anos un símbolo dun modelo no que a electricidade marchaba cara fóra mentres a poboación diminuía e os ingresos municipais apenas medraban. Cun censo que rolda os 600 habitantes e máis de 380 aeroxeradores espallados polo seu territorio, Muras chegou a ter máis muíños ca veciños, sen que iso se traducise en melloras reais para a vida cotiá.
A implantación eólica e os anos sen retorno
A chegada masiva dos parques eólicos produciuse nos anos noventa, cando as grandes eléctricas atoparon no Xistral un espazo ideal: vento constante, monte comunal e concellos pequenos cunha capacidade de negociación moi limitada. As instalacións multiplicáronse rapidamente, ocupando montes e cumios, con contratos pouco transparentes e compensacións mínimas para propietarios e administracións locais.
Durante ese período, o Concello de Muras apenas recibía ingresos máis alá de taxas e impostos insuficientes para compensar o impacto territorial. A produción eléctrica medraba, pero o municipio seguía perdendo habitantes, servizos e capacidade financeira, consolidando a percepción de que a eólica era unha actividade allea aos intereses locais.
Do malestar veciñal ao cambio de estratexia
Co paso do tempo, o descontento foi en aumento. Parte da veciñanza comezou a cuestionar non só a chegada de novos parques, senón a continuidade dun modelo que ocupaba o territorio sen deixar riqueza. As protestas e a oposición a novas instalacións puxeron de manifesto unha demanda clara: ou había retorno social, ou non habería máis eólica.
Ese contexto marcou o inicio dun cambio de estratexia por parte do Concello, especialmente a partir de 2015, coa chegada de Manuel Requeijo á alcaldía. A administración local deixou de asumir un papel pasivo e comezou a poñer condicións ás eléctricas, reclamando compensacións económicas e sociais acordes coa dimensión do impacto eólico.
Axudas á electricidade e políticas visibles
Un dos primeiros movementos do novo enfoque foi a posta en marcha de axudas municipais para reducir a factura eléctrica dos veciños. Nun concello rodeado de aeroxeradores, a medida tiña unha carga simbólica evidente: a enerxía producida no territorio debía ter un reflexo directo no peto da veciñanza.
Estas axudas, financiadas con recursos municipais, convertéronse tamén nunha ferramenta política para evidenciar as contradicións do modelo eólico vixente e reforzar a posición do Concello nas negociacións futuras.
A repotenciación, unha nova oportunidade
A chegada do final da vida útil de moitos parques instalados nos anos noventa abriu unha nova etapa. A repotenciación eólica, que substitúe decenas de aeroxeradores antigos por un número reducido de máquinas máis potentes, permitiu ao Concello de Muras sentarse de novo á mesa coas compañías eléctricas.
No caso dun dos principais parques do municipio, o proceso suporá pasar de 74 aeroxeradores a 11 de nova xeración, cun aumento da capacidade instalada e unha redución da ocupación territorial. A Xunta de Galicia autorizou esta repotenciación, enmarcándoa na súa política de modernización do sector.
O acordo con Iberdrola: ingresos garantidos
Foi nese contexto cando o Concello pechou un acordo con Iberdrola que mudou de forma substancial a relación co sector eléctrico. O pacto garante: 125.000 euros anuais fixos para o Concello, actualizados co IPC; un mínimo do 2,5 % da produción anual do parque, cun chan de 200.000 euros ao ano; e compromisos en materia de infraestruturas municipais e recuperación de terras.
Para un concello pequeno e con escasa base fiscal, estes ingresos supoñen unha estabilidade financeira inédita, permitindo reforzar servizos públicos, políticas sociais e apoio á poboación residente.
Muras como referencia política
O caso de Muras pasou a formar parte do debate político galego sobre o reparto da riqueza eólica. Desde o BNG, o modelo do Concello foi presentado como exemplo dunha vía alternativa fronte á concentración de beneficios nas grandes eléctricas e á escasa participación municipal promovida polo actual marco normativo.
Nun momento de expansión e repotenciación das renovables, Muras converteuse así nun referente incómodo para un modelo que, durante décadas, asumiu como normal que os territorios produtores apenas recibisen compensacións.
O vento segue soprando
Os aeroxeradores continúan marcando a paisaxe do Xistral. O vento segue soprando con forza sobre os montes de Muras, como sempre. A diferenza é que agora, por primeira vez en moito tempo, parte desa riqueza xa non marcha toda cara fóra, senón que queda no Concello, condicionando o seu presente e abrindo un novo escenario para o futuro dun dos municipios máis singulares de Galicia.