Nostián vai cambiar o seu exitoso modelo de recollida húmido-seco polo quinto colector amarelo
A Xunta de Galicia e o concello da Coruña chegaron a un “suposto” acordo polo cal a cidade da Coruña e a zona das Mariñas implantarían un quinto colector ou colector amarelo, destinado aos residuos de envases. Tras este acordo, a planta de tratamento de residuos Nostián deixaría atrás o modelo húmido-seco que tan ben lle estaba funcionando para seguir o modelo de SOGAMA. A asociación ecoloxista ADEGA quixo denunciar estes feitos tras comparar as cifras de ambos os modelos, nas que se pode notar unha gran diferenza. “Co colector amarelo, SOGAMA conseguiu recuperar 7,7 kg de residuos de envases por habitante, fronte aos 30 kg por habitante do húmido-seco de Nostián”, explica a asociación.
Este acordo ou “avance de acordo” coñeceuse tras a publicación do borrador do novo plan de residuos municipais de Galicia (PXRMG) por parte da Xunta de Galicia. ADEGA afirma que a cesión do goberno municipal da Coruña pódese deber, por como está explicado este cambio de sistema, a “fortes” presións por parte dos gobernos central e autonómico, e a terceiros como SOGAMA (participada por Naturgy) e Ecoembes.
A información do plan demostra ditas presións, xa que mentres SOGAMA solicita unha maior incineración, Ecoembes solicita "non incluír materiais específicos no fluxo de envases domésticos", o que fai referencia ao modelo húmido-seco. O PXRMG está a traballar cara ao futuro abandono do sistema húmido-seco, o que resultaría na unificación a medio prazo do modelo de Nostián co de SOGAMA, co fin de asegurar unha suficiente "oferta" de refugallos para a incineradora. Pero, doutra banda, nun futuro próximo, a incineración será cada vez menos aceptable debido aos obxectivos necesarios de prevención, reutilización e reciclaxe.
ADEGA afirma que se están utilizando as esixencias da Lei de Residuos de 2022 (Directivas europeas de 2018) para obrigar ao abandono do modelo húmido-seco, o cal en comparación co de SOGAMA estaba a funcionar mellor, interpretando “interesadamente” o seu contido e ignorando os resultados que buscan esas leis. No ámbito Nostián, a recolección separada que utilizou o sistema húmido-seco alcanzou 124 quilogramos por habitante e ano en 2021, en comparación co 47 quilogramos por habitante e ano do ámbito SOGAMA. Ademais, destácase que a valorización material (reciclaxe) alcanza o 40% dos refugallos recibidos na planta de Nostián, en comparación co 7% na planta de SOGAMA.
Aínda que a Xunta recoñece os resultados que indican que Nostián supera de 3 a 5 veces os resultados de SOGAMA en recuperación de materiais, “oponse” a seguir o modelo húmido-seco para estendelo, o cal foi elixido hai dúas décadas por Fenosa e Ecoembes. En 2019, creouse unha estratexia de economía circular en Galicia coa colaboración das universidades. Na súa Proposta 8.1.2, solicitaba "estudos de xerarquía, ciclo de vida e custo-beneficio na xestión de refugallos", especialmente para os modelos de recolección separada existentes, xa que se consideraba que o modelo maioritario (colector amarelo e papel/tarxeta) era moi ineficiente e deficitario.
Con todo, os estudos mencionados non levaron a cabo, no seu lugar, o PXRMG preveos agora. Con todo, tomáronse medidas antes de eliminar un modelo que, aínda que tiña as súas limitacións e necesitaba melloras, resultou ser significativamente superior ao de SOGAMA. Ademais, isto deuse a coñecer unha vez faise pública a conta de resultados de SOGAMA para 2022, o que confirma a falta de efectividade e calidade do modelo que se pretende implementar na Coruña, facendo así que xurdan dúbidas sobre o motivo deste cambio.
A captura de residuos de envases a través do colector amarelo segue sen mellorar nos últimos anos e mantense en 7,7 kg/habitante e ano para o último ano de 2022, fronte aos 30 de Nostián, como se pode ver no gráfico de evolución. É, canto máis, significativo que SOGAMA investise grandes cantidades de diñeiro en 2018 e 2019 para recuperar estes materiais a partir da bolsa negra, despois de experimentar o fracaso do colector amarelo durante dúas décadas, polo que non tería moito sentido cambiar un modelo que está a funcionar por outro que está lonxe de conseguir as cifras ás que debería chegar.