Amigas da Terra pide explicacións ao Ministerio pola inclusión da mina de Doade na lista europea de proxectos estratéxicos
Foto: Amigas da Terra
A organización ecoloxista Amigas da Terra reclamou ao Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico que esclareza se existiron irregularidades no proceso que levou á inclusión de tres proxectos mineiros españois, entre eles o de Doade, en Galicia, na primeira lista de proxectos estratéxicos aprobada pola Comisión Europea ao abeiro do Regulamento de Materias Primas Fundamentais.
A petición prodúcese tras a publicación de documentación interna da Comisión Europea que, segundo a entidade ambiental, suscita dúbidas sobre a transparencia e o rigor do proceso de selección. Os documentos, difundidos o pasado 12 de maio polo medio alemán *Table.Media*, indican que os proxectos de Doade (Galicia), As Navas (Estremadura) e Cobre Las Cruces (Andalucía) non figuraban inicialmente na relación de proxectos considerados aptos polos expertos independentes encargados das avaliacións técnicas, financeiras e socioambientais.
A Comisión Europea publicou en marzo de 2025 unha lista de 47 proxectos estratéxicos destinados a asegurar o abastecemento de minerais considerados fundamentais para sectores como a transición enerxética, a dixitalización e determinadas industrias estratéxicas. En España foron seleccionadas sete iniciativas, entre elas as tres que agora están baixo o foco das críticas.
Segundo a información revelada, o 20 de febreiro de 2025 presentouse ante o Comité de Materias Primas unha primeira proposta de proxectos que superaran as avaliacións realizadas por expertos externos. Porén, os proxectos de Doade, As Navas e Cobre Las Cruces non aparecían nesa relación inicial. Posteriormente, o 12 de marzo, foi debatida unha segunda lista que incorporaba estes tres proxectos xunto con outros oito europeos, tras consultas entre a Comisión Europea e os Estados membros. Finalmente, a versión definitiva foi aprobada pola Comisión o 25 de marzo mediante a Decisión C(2025) 1904.
A polémica chegou tamén ao Parlamento Europeo. As eurodeputadas Ana Miranda e Catarina Martins remitiron o pasado 20 de maio unha carta á Comisión Europea na que solicitan explicacións sobre a incorporación de proxectos que, segundo sinalan, aparentemente non cumprían os criterios establecidos nas avaliacións técnicas iniciais.
As representantes europeas cuestionan ademais a posible intervención dos Estados membros para modificar ou rebater as valoracións dos expertos independentes, un mecanismo que, segundo sosteñen, non estaría recollido nin no Regulamento de Materias Primas Fundamentais nin nas directrices coñecidas do proceso. Tamén denuncian a falta de información sobre os criterios e garantías empregados para revisar estas intervencións gobernamentais.
Críticas á falta de transparencia
Amigas da Terra lembra que xa denunciara a opacidade do procedemento cando se fixo pública a lista de proxectos estratéxicos en marzo de 2025. A organización asegura que presentou diversas solicitudes de información ao Ministerio para coñecer as avaliacións dos proxectos seleccionados e os informes emitidos pola Administración española durante a tramitación das candidaturas.
Segundo a entidade, todas estas peticións foron rexeitadas alegando motivos de confidencialidade. "A información publicada recentemente xera serias dúbidas sobre a equidade e rigor na selección destes tres proxectos mineiros", afirma Adriana Espinosa, responsable de Recursos Naturais de Amigas da Terra.
A organización considera especialmente preocupante que proxectos con forte contestación social e ambiental, como os de Doade ou Cobre Las Cruces, acabasen obtendo a consideración de estratéxicos. Segundo lembra, algunhas destas iniciativas acumulan antecedentes de controversias e denuncias relacionadas cos seus impactos ambientais.
Vantaxes para os proxectos seleccionados
A cualificación como proxecto estratéxico europeo supón importantes beneficios administrativos e económicos. Entre eles figura a posibilidade de acceder con maior facilidade a financiamento público e privado, así como a redución dos prazos de tramitación.
O regulamento establece que os Estados membros deberán garantir que estes proxectos poidan obter autorizacións nun prazo máximo de 27 meses. Ademais, nalgúns casos poderán ser considerados actuacións de interese público superior, o que permitiría flexibilizar determinadas obrigas ambientais previstas na normativa europea, incluídas disposicións relacionadas coa protección de hábitats, aves ou masas de auga. Para Amigas da Terra, estas vantaxes fan especialmente necesario que os procesos de selección sexan transparentes e estean baseados en criterios técnicos obxectivos.
Peticións ao Ministerio
Á vista da información coñecida, a organización ecoloxista solicita ao Ministerio para a Transición Ecolóxica que aclare se existiu algunha irregularidade na inclusión dos proxectos de Doade, As Navas e Cobre Las Cruces na lista definitiva aprobada pola Comisión Europea. Tamén reclama que se fagan públicos os criterios e informes que sustentaron a súa aprobación e que o segundo proceso de selección de proxectos estratéxicos, actualmente en marcha, garanta plenamente os dereitos de acceso á información e participación pública establecidos pola lexislación europea e internacional.