A Xunta licita 153 dereitos mineiros sobre máis de 206.000 hectáreas de Galicia
Ecoloxistas en Acción anuncia accións xudiciais contra a convocatoria de 153 dereitos mineiros que afectan a 206.366,89 hectáreas de 70 concellos das catro provincias galegas, aproximadamente o 7 % do territorio. A organización cuestiona a legalidade do proceso porque considera que se está impulsando sen unha planificación sectorial previa sometida a avaliación ambiental estratéxica e reclama que se garanta a restauración dos espazos afectados antes de promover novas explotacións.
A convocatoria inclúe 126 permisos de investigación e 27 concesións de explotación. Os primeiros permiten investigar os recursos minerais dunha zona, mentres que as segundas están vinculadas ao seu aproveitamento. Entre os terreos incluídos figuran os das minas de San Finx, en Lousame; Varilongo, en Santa Comba; e Corcoesto, en Coristanco. Os antigos dereitos mineiros de Fontao, en Vila de Cruces, aparecen tamén entre os permisos de investigación.
Ecoloxistas en Acción cualifica a operación como un “acto de destrución masiva” e alerta de que os concursos poñen á disposición das empresas extractivas unha ampla superficie do territorio galego sen avaliar previamente os efectos acumulativos da actividade mineira. A entidade considera que a tramitación mediante expedientes individuais non pode substituír unha planificación global que permita analizar as consecuencias ambientais da apertura ou reactivación de explotacións.
O Plan Sectorial de Actividades Extractivas de Galicia (PSAE), que debería establecer as directrices para ordenar a minaría, continúa sen aprobarse. A súa tramitación foi paralizada pola Xunta en 2013 e, segundo a organización ecoloxista, non se retomou desde entón.
«A Xunta pretende decidir agora, a través de centos de expedientes individuais, onde se poderán abrir minas en Galicia, sen aprobar antes o instrumento de planificación preceptivo que debería ordenar o conxunto da actividade», denuncia Isabel García, coordinadora da área de Minaría de Ecoloxistas en Acción.
Accións xudiciais contra os concursos
A organización anuncia que emprenderá accións xudiciais tanto contra os procedementos relativos a San Finx, Corcoesto e Varilongo como contra as convocatorias no seu conxunto. Un dos casos que sinala é o de San Finx, onde cuestiona a legalidade da declaración de caducidade dos dereitos mineiros. Segundo Ecoloxistas en Acción, existen tres procedementos contencioso-administrativos pendentes no Tribunal Superior de Xustiza de Galicia relacionados con ese acordo. A entidade considera que licitar dereitos sobre os que aínda hai litixios abertos pode dar lugar a adxudicacións que posteriormente queden invalidadas.
A organización tamén denuncia que os terreos se declaren caducados e francos para volver sacalos a concurso sen executar previamente a restauración ambiental. Lembra que a lexislación básica estatal establece a necesidade de realizar o plan de restauración correspondente antes de autorizar a caducidade ou o cesamento dos labores mineiros.
En San Finx, Ecoloxistas en Acción destaca como cuestións especialmente problemáticas as presas de residuos construídas sobre o leito fluvial e a existencia de máis de 170 labores e cavidades mineiras repartidas polas concesións. A entidade reclama á Xunta que paralice os concursos, aprobe unha planificación mineira sometida a avaliación ambiental estratéxica e participación pública e garanta a restauración dos espazos afectados antes de promover novas explotacións. «Non se pode planificar a minaría a golpe de concurso. É necesario que a cidadanía teña voz en relación ao futuro do territorio e garantir que quen contamina paga e restaura», conclúe.
O BNG leva a Bruxelas as críticas ambientais aos proxectos de Touro e Doade
O debate sobre a expansión mineira en Galicia tamén chegou ás institucións europeas. O 13 de outubro, a eurodeputada do BNG Ana Miranda trasladou aos responsables da Comisión Europea encargados dos proxectos estratéxicos sobre materiais e minerais críticos as súas denuncias sobre os problemas de sostibilidade ambiental e social das minas de Touro-O Pino, na provincia da Coruña, e Doade, no concello ourensán de Beariz. A iniciativa céntrase nos criterios ambientais, sociais e de gobernanza (ESG), que forman parte dos requisitos da normativa europea de materias primas críticas para que un proxecto poida obter a consideración de estratéxico.
No encontro coa Dirección Xeral de Mercado Interior, Industria, Emprendemento e Pemes da Comisión Europea, Miranda expuxo que o proxecto de Touro-O Pino fora rexeitado anteriormente pola Xunta ao non contar co permiso ambiental e que o Goberno galego debe avaliar de novo o proceso de autorización. Sobre Doade, presentou unha avaliación ambiental negativa elaborada por expertos independentes en 2025.
Segundo a eurodeputada, estas deficiencias poñen en cuestión que os dous proxectos cumpran as garantías necesarias para recibir a categoría de estratéxicos. Miranda afirmou tamén que, tras a reunión, soubo que os responsables comunitarios non contaran con toda a información necesaria para adoptar a decisión inicial.
No caso de Touro-O Pino, o BNG advirte das posibles consecuencias sobre a actividade agrogandeira da contorna. Segundo Miranda, preto de 200 explotacións agrícolas e gandeiras poderían verse afectadas pola contaminación das augas superficiais e subterráneas necesarias para o seu funcionamento. A eurodeputada trasladou tamén as arredor de 1.500 alegacións presentadas pola veciñanza e por colectivos locais contra o proxecto.
As denuncias sobre os concursos mineiros e as iniciativas relativas a Touro-O Pino e Doade sitúan no centro do debate a planificación da actividade extractiva, a avaliación dos seus impactos ambientais e sociais e a participación pública nas decisións que afectan ao territorio. Mentres Ecoloxistas en Acción prepara a vía xudicial contra os concursos, o BNG reclama que os proxectos mineiros cumpran as garantías esixidas pola normativa europea.